Chi tiết Phản ánh, Kiến nghị
Phản ánh, kiến nghị: Giữ lại khu dân cư hiện hữu, chỉnh trang và tích hợp toàn bộ làng Thạch Cầu, Long Biên vào Dự án cảnh quan sông Hồng
Nội dung:
Với niềm tự hào và trách nhiệm của người dân Thủ đô ngàn năm văn hiến, tôi hoàn toàn ủng hộ Tp. Hà Nội triển khai thực hiện Dự án này để đưa 40km sông Hồng trong phạm vi Dự án thành trung tâm cảnh quan, vui chơi giải trí và du lịch; tài chính, thương mại, nông nghiệp và giao thông thủy của Thủ đô. Làng cổ Thạch Cầu nằm trên bãi cao bờ tả sông Hồng (ngay sát hạ lưu cầu Trần Hưng Đạo đang xây dựng) và cách bờ sông khoảng 500÷700m. Với bề dày lịch sử hình thành và phát triển gần 400 năm, các thế hệ người dân Thạch Cầu đã chứng kiến sự hung dữ của dòng sông và các tác hại mà nó mang đến. Với kinh nghiệm hiểu biết tích lũy qua nhiều thế hệ về sông Hồng và các thông tin triển khai Dự án trên các kênh truyền thông đại chúng, qua rất nhiều buổi thảo luận và cân nhắc, tôi trân trọng trình các Quý Cơ quan và Liên danh các nhà đầu tư một số đóng góp, đề xuất và kiến nghị như sau: (1) Về tổng thể: • Sông Hồng nói chung và đoạn sông Hồng qua Hà Nội nói riêng có điều kiện mực nước, dòng chảy, xói lở và bồi lắng rất cực đoan. Sau mỗi mùa nước lũ qua đi sẽ để lại những biến động lớn: nhiều đoạn bờ sông bị sụt lở, nhiều bãi bồi non hình thành trong lòng sông, bề mặt các bãi bị ngập nước trong lũ phủ thêm một lớp phù sa dày. • Về mực nước, chênh lệch nước giữa mùa lũ và mùa khô rất lớn, trung bình tới 9÷10m. Mùa lũ, mực nước tại Hà Nội trung bình lên tới +11÷12m (lũ năm 1971, mực nước đạt trên +13m). Vào mùa khô, mực nước hạ xuống tới +2,5 ÷ 3m, rất khó khăn cho giao thông thủy trên đoạn sông. • Hiện tượng xói lở và bồi lắng lòng sông, bờ sông, bãi sông diễn ra rất mạnh mẽ trong mùa lũ do dòng nước chảy xiết và chứa lượng phù sa lớn. Sau mỗi mùa lũ qua đi, các bãi sông bị phủ bởi một lớp phù sa đỏ dày. • Dao động mực nước lớn cùng với xói lở và bồi lắng mạnh trong mùa lũ dẫn tới độ cao các bãi hai bên bờ sông cũng chênh lệch lớn; đại đa số các bãi có cao trình +5÷10m. Sự chênh lệch mực nước lớn giữa các mùa và chênh lệch cao độ các bãi ven sông cần phải được xem xét thấu đáo trong quá trình quy hoạch, thiết kế công trình, công viên, đường dạo ven sông, v.v... Thời gian sử dụng sẽ bị giảm do công viên và các công trình có thể bị ngập nước trong mùa lũ dẫn đến hiệu quả sử dụng bị giảm, chi phí bảo trì tăng lên. • Dọc hai bên bờ sông là các bãi bồi to nhỏ, cao thấp khác nhau với tổng diện tích lên tới nhiều ngàn hecta, là tiềm năng to lớn để nghiên cứu sử dụng trong Dự án. Tuy nhiên, sử dụng vào mục đích gì phải được cân nhắc kỹ lưỡng một cách toàn diện và tổng thể, cân đối và hài hòa. • Sông Hồng là dòng sông chính trong hệ thống sông Hồng - sông Thái Bình thuộc khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Sông Hồng rộng và sâu là tiềm năng lớn cho phát triển giao thông thủy và du lịch trên sông. Trong điều kiện mực nước nhất định, tàu vận tải 1.000 tấn có thể kết nối Hà Nội với biển qua cửa biển Lạch Giang - Nam Định. • Việc nghiên cứu chỉnh trị và nghiên cứu sử dụng một cách hiệu quả nhất các tiềm năng to lớn của đoạn sông Hồng qua Hà Nội là yêu cầu hết sức cấp thiết và quan trọng trong giai đoạn chuyển mình và phát triển của Thủ đô Hà Nội. Tuy hết sức cấp thiết nhưng Dự án vẫn cần phải được triển khai thực hiện một cách khoa học, bài bản và thận trọng trong khuôn khổ một chiến lược quy hoạch không gian phát triển tổng thể và dài hạn, rõ ràng và thực tế. • Một điểm mấu chốt nữa mà Dự án phải hết sức chú trọng là yêu cầu hài hòa giữa các công trình nhân tạo và sinh thái tự nhiên; giữa bảo tồn các làng nghề, làng quê truyền thống giàu văn hóa đã tồn tại nhiều thế kỷ với các khu dân cư, tài chính, thương mại cao tầng, công viên cảnh quan, v.v... sẽ hình thành trong Dự án. Sau khi được lựa chọn để bảo tồn, các làng quê cần được cân nhắc chỉnh trang về cơ sở hạ tầng; các nét văn hóa, các nghề truyền thống đặc trưng của làng quê ven sông cần được khôi phục. • Để một dự án lớn, quan trọng và đa lĩnh vực như Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được thực hiện đạt chất lượng tốt nhất, tránh được những khiếm khuyết có thể xảy ra cho Dự án, hay các vấn đề mà một số dự án tương tự trên thế giới gặp phải đòi hỏi ít nhất phải có sự tham gia sớm của: (i) Bộ Nông nghiệp & Môi trường; Bộ Xây dựng (Xây dựng và Giao thông); Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch. (ii) Các chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thủy văn, động lực học dòng sông và chỉnh trị sông; kiểm soát lũ và an toàn đê điều. (iii) Ý kiến và sự ủng hộ của dân cư sống trong phạm vi khu vực ảnh hưởng của Dự án. (2) Việc nghiên cứu chỉnh trị tạo thế sông tối ưu và ổn định bờ sông, bãi sông lâu dài: Đây là nhiệm vụ hết sức quan trọng và phức tạp của Dự án, cần phải được triển khai một cách khoa học và bài bản. Nhiệm vụ này cần được thực hiện sớm để làm cơ sở nghiên cứu quy hoạch sử dụng đất bãi sông hai bên bờ sông. Riêng việc ổn định khoảng 80km bờ sông cũng là một thách thức kỹ thuật lớn đối với Dự án. Việc này đòi hỏi phải nghiên cứu cân nhắc kỹ lưỡng để chọn phương án kết cấu phù hợp cho từng đoạn sông, đồng thời phải đáp ứng các yêu cầu ổn định bờ sông lâu dài, đẹp và thân thiện môi trường với chi phí hợp lý và thoát lũ trong bối cảnh khí hậu biến đổi ngày càng cực đoan, mà còn là cơ sở để nghiên cứu tạo cảnh quan và sử dụng một cách hợp lý, hiệu quả và bền vững đất đai ven sông. Trong nội dung Dự án công bố trên thông tin đại chúng gần đây, tôi được biết Dự án cũng đã coi trọng nội dung xem xét bảo tồn các làng nghề truyền thống nhằm duy trì các nét đẹp văn hóa cổ xưa. Cụ thể đến nay Dự án đã cân nhắc giữ lại hai làng nghề truyền thống là làng đào quất Nhật Tân và làng gốm sứ Bát Tràng. Tuy nhiên, theo tôi nghĩ việc chỉ giữ lại hai làng (một làng bên bờ hữu, một làng bên bờ tả) trên suốt chiều dài 40km của Trục Đại lộ cảnh quan là rất “loãng”, rất ít so với số lượng lớn các công trình sẽ quy hoạch và xây dựng. Do vậy, tôi xin đề xuất và mong Dự án cân nhắc giữ lại thêm ít nhất 4-5 ngôi làng cổ (nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định về ảnh hưởng thoát lũ, nét đẹp văn hóa truyền thống lâu đời, nét đẹp hiện tại, v.v...) vì: - Việc xem xét giữ lại thêm các ngôi làng cổ, tăng số làng được bảo tồn sẽ tránh được sự mất cân đối quá lớn giữa các cụm công trình hiện đại và làng quê cổ xưa. - Việc bảo tồn và tích hợp các làng quê này vào Trục Đại lộ cảnh quan sẽ giải được yêu cầu hài hòa giữa xây mới các công trình hiện đại với bảo tồn các làng quê cổ xưa; sẽ kết nối được các nét đẹp văn hóa truyền thống từ quá khứ nhiều thế kỷ trước với hiện tại và tương lai nhiều trăm năm tới. - Trong mắt khách du lịch, đặc biệt là khách du lịch quốc tế, sự hiện diện của các làng quê Việt ven sông với truyền thống lâu đời có sức hấp dẫn lớn hơn rất nhiều so với các công trình cảnh quan, công viên hiện đại. - Ngoài ra, việc xem xét giữ lại thêm 4-5 ngôi làng cổ sẽ giảm thiểu được đáng kể tác động xã hội do phải di dời dân cư với số lượng lớn, sẽ giảm được nhiều ngàn tỷ đồng cho chi phí giải phóng mặt bằng và các chi phí khác. Là những cư dân đang sinh sống tại làng cổ Thạch Cầu, tôi thấy ngôi làng này hoàn toàn xứng đáng để Dự án cân nhắc bảo tồn và tích hợp vào Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng vì các lý do quan trọng và xác đáng sau đây: - Thạch Cầu là một ngôi làng khá nhỏ, nằm gọn trên diện tích khoảng 30 hecta (mỗi chiều khoảng 500-600m). Làng nằm cách mép bờ sông khoảng 600-800m, ngoài hành lang thoát lũ nên cơ bản không ảnh hưởng đến thoát lũ và an toàn đê điều. - Mặt khác, làng cũng nằm rất gần sân bay Gia Lâm (khoảng 900-1000m), đường cất hạ cánh trên không của sân bay Gia Lâm đi qua ngay sát trên bầu trời trung tâm làng. Do vậy, để đảm bảo an toàn vận hành của sân bay không thể xây dựng các tòa nhà cao tầng trong phạm vi diện tích làng. - Thạch Cầu là ngôi làng cổ rất xinh đẹp và có bề dày lịch sử lâu đời, khoảng 400 năm (được hình thành từ thời Hậu Lê 1428-1789) với nghề truyền thống là trồng dâu nuôi tằm (đến năm 1996 mới dừng). Đến nay, làng vẫn giữ được những nét đẹp văn hóa cổ xưa rất đặc trưng của ngôi làng ven sông Hồng thuộc Hoàng thành Thăng Long. Nếu được chỉnh trang, khôi phục nghề truyền thống trồng dâu nuôi tằm, v.v... và tích hợp vào trong Dự án sẽ tăng đáng kể vẻ đẹp và sức hấp dẫn của Trục Đại lộ cảnh quan. - Làng Thạch Cầu có đình làng và chùa rất cổ kính, đẹp và bề thế; có đường phố, ngõ phố phong quang; có các vườn cây ăn trái (bưởi, nhãn, v.v...) trĩu quả và đặc biệt là có Vườn hoa hồng cổ vô cùng đẹp và nổi tiếng với đủ màu sắc (tuổi đời hàng chục năm), được trồng dưới tán của hàng trăm cây ăn trái cổ thụ đặc trưng cho ba miền (Bắc, Trung, Nam). - Hơn thế nữa, bên ngoài làng khoảng 250m về phía bờ sông có “Vườn Nhãn” cổ thụ với hàng ngàn cây được trồng từ đầu những năm 90 của thế kỷ trước trong khuôn khổ một dự án của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Từ rất lâu rồi, Vườn Nhãn này đã trở thành địa điểm cắm trại, vui chơi giải trí của nhiều thế hệ thanh thiếu niên Thủ đô và khách du lịch. - Chùa Thạch Cầu là một di tích kiến trúc nghệ thuật, đồng thời là một di sản văn hóa, lịch sử và kháng chiến. (Năm 2011, Thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 2456/QĐ-UBND xếp hạng Chùa Thạch Cầu là Di tích kiến trúc nghệ thuật; năm 2012, chùa tiếp tục được gắn biển Di tích lịch sử kháng chiến chống Pháp). - Làng cổ Thạch Cầu có vị trí rất đắc địa. Làng nằm bên bờ tả sông Hồng ngay hạ lưu cầu Trần Hưng Đạo, thuộc khu vực trung tâm của Trục Đại lộ cảnh quan. Với vị trí và những ưu điểm nói trên, về phương diện du lịch, làng cổ Thạch Cầu sẽ là điểm nhấn, điểm kết nối quan trọng của Trục Đại lộ cảnh quan. - Khi cầu Trần Hưng Đạo xây dựng xong, làng sẽ trở thành trung tâm kết nối quan trọng, thu hút khách du lịch từ khu phố cổ sang. Từ sau Quý III năm 2027 (sau khi cầu Trần Hưng Đạo hoàn thành), làng Thạch Cầu đã có thể đón tiếp khách du lịch tới tham quan. Năm điểm nội dung nêu trên là những đề xuất, đóng góp và kiến nghị của tôi đối với Dự án quan trọng và cấp thiết này, thể hiện trách nhiệm và tâm huyết của tập thể gần 1.400 hộ dân làng Thạch Cầu đối với Dự án để Dự án được nghiên cứu và triển khai thực hiện đạt chất lượng tốt nhất. Tôi tin tưởng rằng Thành phố Hà Nội, các Bộ, ngành hữu quan và Liên danh các nhà đầu tư Dự án cũng thấu rõ những đề xuất, kiến nghị của chúng tôi, từ đó sẽ xem xét thấu đáo trong quá trình triển khai thực hiện Dự án. Chúng tôi luôn sẵn sàng phối hợp để Dự án được triển khai thuận lợi và nhanh nhất có thể. Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Cơ quan chức năng trả lời:
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội ghi nhận ý kiến, kiến nghị của Ông/Bà liên quan đến Dự án Đại lộ sông Hồng. Nội dung phản ánh, kiến nghị của Ông/Bà sẽ được tổng hợp để xem xét đưa vào báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri phục vụ các hội nghị tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố trong thời gian tới theo quy định. Trân trọng cảm ơn Ông/Bà.