Chi tiết Phản ánh, Kiến nghị
Phản ánh, kiến nghị: Giải toả trắng khu dân cư hiện hữu của làng trong dự ân Đại lộ Cảnh quan sông hồng
Nội dung:
Kính thưa các cấp lãnh đạo và các cơ quan có thẩm quyền, Trong suốt quá trình phát triển của Thủ đô, nhân dân địa phương luôn thể hiện tinh thần chấp hành và đồng thuận cao đối với các chủ trương của Nhà nước. Thực tế không thể phủ nhận là qua nhiều giai đoạn phát triển, người dân đã nhiều lần nhường đất, di dời, thay đổi toàn bộ sinh kế để phục vụ các dự án hạ tầng, đô thị và công nghiệp. Những lần “hy sinh vì phát triển” đó không chỉ làm thay đổi không gian sống, mà còn làm đứt gãy một phần cấu trúc cộng đồng vốn được hình thành qua nhiều thế hệ. Chính trong bối cảnh đó, đề xuất giải tỏa trắng toàn bộ khu dân cư hiện hữu trong phạm vi Dự án Đại lộ cảnh quan sông Hồng đặt ra một vấn đề nghiêm trọng hơn một phương án quy hoạch thông thường: đó là nguy cơ xóa bỏ hoàn toàn một cộng đồng cư dân đã tồn tại ổn định, liên tục và có chiều sâu lịch sử – văn hóa lâu dài. Cần khẳng định rõ: đây không chỉ là câu chuyện về đất đai hay chỉ tiêu quy hoạch. Một khi toàn bộ cộng đồng bị giải tỏa, điều bị mất đi không thể phục hồi không chỉ là nhà cửa, mà là hệ sinh thái xã hội hoàn chỉnh gồm quan hệ huyết thống, không gian tín ngưỡng, thiết chế làng xã, ký ức tập thể và toàn bộ nền tảng văn hóa phi vật thể đã tích lũy qua hàng trăm năm. Những giá trị này, một khi bị triệt tiêu, không một phương án tái định cư nào có thể “tái tạo tương đương”. Về nguyên tắc pháp lý, Hiến pháp năm 2013 không chỉ ghi nhận quyền được tham gia và kiến nghị của công dân, mà còn đặt ra nghĩa vụ của cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân khi triển khai các quyết định hành chính có tác động trực tiếp. Luật Đất đai và các quy định liên quan cũng không cho phép việc thu hồi đất được thực hiện một cách thuần túy theo logic kỹ thuật, mà bắt buộc phải đặt trong nguyên tắc công khai, minh bạch, cân bằng lợi ích và đánh giá đầy đủ tác động đa chiều. Do đó, nếu một phương án quy hoạch dẫn tới việc xóa sổ hoàn toàn một khu dân cư hiện hữu, thì phương án đó không thể được xem là “lựa chọn mặc định” khi chưa chứng minh rõ ràng rằng: không còn bất kỳ giải pháp thay thế nào ít tổn hại hơn về mặt xã hội và con người. Trên cơ sở đó, người dân yêu cầu các vấn đề sau cần được xem xét lại một cách thực chất, không hình thức: * Phải chứng minh tính bắt buộc tuyệt đối của phương án giải tỏa trắng, thay vì chỉ dừng ở mức “phù hợp quy hoạch”. * Phải đặt phương án bảo tồn tối đa cộng đồng dân cư hiện hữu là một phương án độc lập để so sánh, không phải lựa chọn phụ. * Phải có đánh giá tác động xã hội – văn hóa – lịch sử một cách đầy đủ, định lượng được mức độ tổn thất cộng đồng, không chỉ đánh giá kinh tế – kỹ thuật. * Phải công khai toàn bộ phương án để người dân có quyền tiếp cận thông tin đầy đủ, không bị động trong việc tiếp nhận quyết định đã hoàn tất. * Phải bảo đảm cơ chế đối thoại thực chất, trong đó ý kiến người dân được xem là một thành tố cấu thành quyết định, không phải thủ tục tham khảo hình thức. Người dân không phủ nhận yêu cầu phát triển. Nhưng phát triển không thể được định nghĩa đơn thuần bằng việc mở rộng không gian hạ tầng trên nền tảng xóa bỏ toàn bộ cộng đồng hiện hữu. Một mô hình phát triển nếu đánh đổi bằng việc triệt tiêu hoàn toàn cấu trúc xã hội bản địa thì đó không còn là tối ưu hóa quy hoạch, mà là sự dịch chuyển chi phí phát triển sang toàn bộ đời sống dân cư. Thực tế cho thấy, người dân đã nhiều lần chấp nhận thiệt thòi để phục vụ lợi ích chung. Nhưng điều không thể tiếp tục coi là hiển nhiên là việc một cộng đồng đã nhiều lần nhường đất lại tiếp tục bị đặt trước lựa chọn phải rời bỏ toàn bộ nơi sinh sống cuối cùng của mình – không còn phần giữ lại, không còn không gian tồn tại. Vì vậy, người dân tha thiết nhưng kiên quyết đề nghị các cấp có thẩm quyền xem xét lại phương án theo hướng thận trọng hơn, cân bằng hơn và có trách nhiệm hơn với hệ quả xã hội dài hạn. Bởi một quyết định quy hoạch không chỉ tạo ra một công trình, mà còn định đoạt số phận của cả một cộng đồng. Kính mong các cấp lãnh đạo cân nhắc một cách toàn diện, thấu đáo và đúng với tinh thần phát triển bền vững – trong đó con người và cộng đồng không phải là đối tượng bị thay thế, mà là nền tảng cần được bảo vệ trong mọi phương án phát triển.
Cơ quan chức năng trả lời:
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội ghi nhận ý kiến, kiến nghị của Ông/Bà liên quan đến Dự án Đại lộ sông Hồng. Nội dung phản ánh, kiến nghị của Ông/Bà sẽ được tổng hợp để xem xét đưa vào báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri phục vụ các hội nghị tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố trong thời gian tới theo quy định. Trân trọng cảm ơn Ông/Bà.