PAKN-20261115232950-HZJWYVGR
Nguyễn Mạnh Toàn
•
23:29 15/11/2026
Đang xử lý
DỰ THẢO LUẬT HIẾN, LẤY, GHÉP MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI VÀ HIẾN, LẤY XÁC (SỬA ĐỔI)
DỰ THẢO LUẬT HIẾN, LẤY, GHÉP MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI VÀ HIẾN, LẤY XÁC (SỬA ĐỔI)
Đối chiếu theo bản dự thảo ngày 01/11/2026
1. Tôi hoàn toàn phản đối dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phần cơ thể người hiến và lấy xác (sửa đổi lần 2, 2/11/2026), về việc lấy mô, tạng, bộ phận cơ thể của trẻ dưới 18 tuổi, và của người trên 18 tuổi khi chưa có căn cứ pháp lý về sự đồng ý hợp lệ của chính người hiến: Hiến mô, tạng cứu người là nghĩa cử nhân đạo, nhưng phải dựa trên sự tự nguyện được xác thực, đủ hành vi nhân sự của chính người hiến. Quyền và lợi ích hợp pháp của người dưới 18 tuổi cần được bảo vệ ở mức cao nhất.
2. Cần thiết nhất: ban hành văn bản "Di chúc sinh mệnh" được bảo vệ bởi pháp luật, bản giấy và bản file mềm, tích hợp với CCCD và cổng tra cứu trực tuyến tại bệnh viện, để những người không muốn hiến có thể điền vào đó và không sợ bị "đăng ký hiến giùm". Các bác sĩ trước khi báo tử phải tra di chúc sinh mệnh của người đó và báo cho người nhà. Đây là điều rất cần để công dân Việt Nam có thể sống bình an.
3. Không đưa trẻ em dưới 18 tuổi vào luật (dù còn sống hay đã chết).
4. Với người trên 18 tuổi, chỉ được lấy xác, lấy bộ phận cơ thể khi người đó đã có đăng ký hiến trước đó + người đại diện (cha hoặc mẹ, ông, bà, con, cháu) của người đó cũng đồng ý, tức phải có đủ 2 sự đồng ý (để tránh trường hợp người trên 18 tuổi bị dụ dỗ đăng ký hiến, hoặc người nhà nghi ngờ có sự sắp đặt tai nạn gây ra cái chết để lấy tạng).
Với người trên 18 tuổi không có đăng ký hiến, tuyệt đối không được lấy xác, lấy bộ phận cơ thể của họ. Đây là nhân quyền tối thượng, được nêu trong Hiến pháp - quyền bất khả xâm phạm về thân thể.
5. Quá trình đăng ký hiến phải nghiêm ngặt chặt chẽ, lấy mã từ sdt và quẹt CCCD, có quay video cầm CCCD trình bày nguyện vọng của người hiến để chứng minh người hiến đang tỉnh táo thật sự và không bị mượn danh.
Kiến nghị, đề nghị sửa đổi
Điều 3 - Bổ sung giải thích thuật ngữ “bày tỏ nguyện vọng hiến”
Kiến nghị:
Điều 3 hiện giải thích “đăng ký hiến” tại khoản 21 nhưng chưa xác định “bày tỏ nguyện vọng hiến” có khác với đăng ký hiến, văn bản đồng ý hiến hay không. Điều 10 và Điều 20 tiếp tục sử dụng các cách diễn đạt về nguyện vọng. Nguyện vọng hiến có thể được xác lập bằng lời nói hay bắt buộc phải có văn bản? Nếu bằng lời nói, ai có quyền làm chứng, làm thế nào xác thực nội dung, thời điểm, năng lực hành vi và tính tự nguyện của người nói? Khi người đó đã chết não hoặc chết tuần hoàn, không còn khả năng xác nhận hoặc phản bác, căn cứ nào chứng minh lời khai của người làm chứng là đúng sự thật?
Đây là khoảng trống pháp lý nghiêm trọng nếu lời kể của người đại diện được sử dụng làm căn cứ lấy mô, bộ phận cơ thể.
Đề nghị sửa đổi:
Bổ sung định nghĩa và quy định chỉ công nhận sự đồng ý hiến có giá trị làm căn cứ lấy mô, tạng, bộ phận cơ thể khi do chính người từ đủ 18 tuổi, có đủ năng lực hành vi dân sự xác lập bằng đăng ký hợp lệ hoặc văn bản đồng ý được cơ sở có thẩm quyền xác thực, lưu trữ trước khi mất khả năng quyết định. Lời kể đơn phương của người đại diện hoặc người đại diện không thể thay thế bằng chứng hợp lệ về ý chí của người hiến.
Khoản 20 Điều 3 - Người đại diện của người dưới 18 tuổi
Kiến Nghị:
Tôi đề nghị xem xét lại toàn bộ quy định về người đại diện của người dưới 18 tuổi trong hoạt động hiến mô, bộ phận cơ thể.
Dự thảo chỉ liệt kê cha mẹ đẻ, anh chị ruột đã thành niên và ông bà, nhưng chưa nêu rõ cha mẹ nuôi hợp pháp, người giám hộ, trường hợp trẻ bị bỏ rơi hoặc không xác định được thân nhân. Cách quy định này cần được đối chiếu với pháp luật dân sự và nuôi con nuôi. Đặc biệt, khi trẻ đã chết não, ai kiểm soát việc người được gọi là “đại diện” thực sự hành động vì lợi ích của trẻ, không có xung đột lợi ích hoặc động cơ vụ lợi?
Đề nghị sửa đổi:
Không trao quyền cho bất kỳ người đại diện nào quyết định lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi để hiến cho người khác, kể cả khi trẻ đã chết não hoặc chết tuần hoàn. Đồng thời, rà soát cách xác định người đại diện để bảo đảm thống nhất với Bộ luật Dân sự và pháp luật về nuôi con nuôi trong những vấn đề bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ.
Khoản 1 và khoản 4 Điều 4 - Nguyên tắc tự nguyện và lợi ích tốt nhất của trẻ em
Kiến nghị:
Dự thảo xác lập nguyên tắc tự nguyện và bảo đảm lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên, nhưng các ngoại lệ tại Điều 12 và Điều 20 khiến sự đồng ý của người đại diện thay thế hoàn toàn quyết định của chính người có mô, bộ phận cơ thể được lấy. Nguyên tắc bảo vệ sẽ thiếu hiệu lực nếu không được chuyển thành điều kiện rõ ràng, có thể áp dụng thống nhất.
Đề nghị sửa đổi:
Bổ sung nguyên tắc không được lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi để hiến cho người khác, kể cả khi người đại diện đồng ý. Đối với người từ đủ 18 tuổi, việc lấy mô, bộ phận cơ thể phải căn cứ vào sự đồng ý hợp lệ do chính người đó xác lập khi có đủ năng lực quyết định.
Khoản 2 và khoản 7 Điều 6 - Các hành vi bị nghiêm cấm
Kiến nghị:
Khoản 2 nghiêm cấm lấy mô, bộ phận cơ thể của người không tự nguyện hiến, trong khi điểm b, c khoản 2 Điều 12 và khoản 2 Điều 20 lại cho phép người đại diện đồng ý trong trường hợp không có đăng ký hoặc văn bản đồng ý của chính người hiến. Khi một người đã chết não hoặc chết tuần hoàn, không thể đòi hỏi người ấy phải chứng minh rằng mình không đồng ý. Bên tiến hành lấy phải có trách nhiệm chứng minh đã có sự đồng ý hợp lệ.
Đề nghị sửa đổi:
Quy định rõ nghĩa vụ kiểm tra, lưu trữ bằng chứng về sự đồng ý của chính người hiến trước khi lấy; không có bằng chứng hợp lệ thì không được lấy. Đề nghị bỏ ngoại lệ cho phép lấy mô của người sống dưới 18 tuổi tại khoản 7 Điều 6, nhằm bảo đảm nguyên tắc bảo vệ người chưa thành niên
Điều 10 và Điều 11 - Điều kiện, hình thức và hiệu lực đăng ký hiến
Kiến nghị:
Đề nghị bổ sung điều kiện người đăng ký hiến phải từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, được tư vấn về quyền, nghĩa vụ, hậu quả của việc hiến và tự mình xác nhận sự đồng ý. Điều 10 cho phép người từ đủ 18 tuổi “bày tỏ nguyện vọng và đăng ký”, nhưng chưa ghi rõ điều kiện năng lực hành vi dân sự. Điều 11 giao quy định chi tiết về an ninh, an toàn và xác thực danh tính; song xác thực danh tính chưa đồng nghĩa với xác thực người đăng ký thực sự hiểu đầy đủ và tự nguyện quyết định. Hồ sơ, việc thay đổi hoặc hủy đăng ký cần được kiểm chứng trước khi lấy.
Luật cần quy định rõ hình thức đăng ký, xác thực danh tính, lưu trữ bằng chứng đồng ý, thời điểm có hiệu lực và cơ chế kiểm tra việc thay đổi hoặc hủy đăng ký.
Đặc biệt, đăng ký điện tử không được chỉ dựa vào việc nhập thông tin cá nhân hoặc tích chọn đồng ý mà thiếu cơ chế xác thực ý chí thực sự của người đăng ký.
Đề nghị sửa đổi:
Bổ sung điều kiện có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, được tư vấn và trực tiếp xác nhận sự đồng ý. Quy định cơ chế lưu trữ có thể truy xuất việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký; hồ sơ phải có khả năng kiểm chứng độc lập và truy xuất lịch sử thay đổi, hủy đăng ký.
Điểm b và điểm c khoản 2 Điều 12 - Lấy mô sau chết não hoặc chết tuần hoàn
Kiến nghị:
Tôi đề nghị bỏ điểm b và điểm c khoản 2 Điều 12.
Điểm b cho phép lấy mô của người từ đủ 18 tuổi khi không có đăng ký và không có văn bản đồng ý, chỉ cần người đại diện đồng ý. Điểm c áp dụng cơ chế người đại diện đồng ý đối với người dưới 18 tuổi. Cả hai trường hợp không có bằng chứng trực tiếp về sự đồng ý của chính người có mô được lấy; sự đồng ý của người đại diện chỉ thể hiện ý chí của người đại diện. Việc người đại diện đồng ý không chứng minh được người đã chết não hoặc chết tuần hoàn từng có nguyện vọng hiến.
Đề nghị sửa đổi:
Bỏ điểm b và điểm c khoản 2 Điều 12. Không lấy mô của người dưới 18 tuổi để hiến trong bất kỳ trường hợp nào. Đối với người từ đủ 18 tuổi, chỉ lấy mô khi có đăng ký hiến hợp lệ hoặc văn bản đồng ý hiến đã được chính người đó xác lập và xác thực khi còn sống.
Điểm đ khoản 1 Điều 12 - Hiến mô tái sinh khi còn sống của người dưới 18 tuổi
Kiến nghị:
Tôi đề nghị bỏ điểm đ khoản 1 Điều 12, không cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống để ghép cho anh, chị, em ruột.
Dù mục đích cứu chữa người thân là nhân đạo, trẻ chưa có đầy đủ năng lực pháp lý để tự quyết định việc hiến. Trong hoàn cảnh anh, chị, em mắc bệnh hiểm nghèo, áp lực tình cảm và kỳ vọng của gia đình có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định của trẻ.
Sự đồng ý của cha mẹ không thể mặc nhiên thay thế ý chí của trẻ, đặc biệt khi cha mẹ đồng thời có trách nhiệm bảo vệ người con cần nhận mô.
Đề nghị sửa đổi:
Bỏ điểm đ khoản 1 Điều 12; không mở rộng ngoại lệ lấy mô của người dưới 18 tuổi để hiến cho người khác. Giữ chính sách bảo vệ nghiêm ngặt về độ tuổi theo tinh thần Điều 5 Luật năm 2006.
Điều 15 - Trách nhiệm xác minh tính tự nguyện và bảo vệ người hiến
Kiến nghị:
Đề nghị bổ sung trách nhiệm kiểm tra độc lập về tư cách người đại diện, tính xác thực của sự đồng ý và nguy cơ xung đột lợi ích.
Điều 15 quy định tư vấn cho người hiến và cha mẹ trong trường hợp người dưới 18 tuổi hiến khi còn sống, nhưng khoản 2 chỉ nêu việc cung cấp thông tin cho người đại diện được quy định tại khoản 19 Điều 3, chưa làm rõ cơ chế bảo vệ tương ứng cho người dưới 18 tuổi được nhắc tại điểm c khoản 2 Điều 12. Tư vấn cho người đại diện không chứng minh được ý chí tự nguyện của người đã chết não. Vi phạm tính tự nguyện của người hiến, nếu người hiến không có ý nguyện và không đồng ý hiến, sẽ là ép buộc và vi phạm đạo đức, thân thể của người hiến.
Đề nghị sửa đổi:
Loại bỏ các trường hợp lấy mô của người dưới 18 tuổi để hiến. Đối với người từ đủ 18 tuổi, bổ sung nghĩa vụ cơ sở y tế phải kiểm tra, lưu trữ bằng chứng hợp lệ về ý chí của chính người hiến; chỉ tư vấn cho người đại diện không đủ để xác lập sự đồng ý của người hiến.
Điểm a, b khoản 2 Điều 20 - Lấy bộ phận cơ thể khi người hiến không có đăng ký hoặc văn bản đồng ý
Kiến nghị:
Tôi quyết liệt đề nghị bỏ toàn bộ khoản 2 Điều 20.
Khoản 2 cho phép lấy bộ phận cơ thể sau chết não, chết tuần hoàn dù người đó không có đăng ký và không có văn bản đồng ý hiến, nếu người đại diện chấp thuận. Đây là quy định đặc biệt đáng lo ngại vì cho phép lấy bộ phận cơ thể của người đã chết não hoặc chết tuần hoàn dù họ không có đăng ký và không có văn bản đồng ý hiến, chỉ cần người đại diện chấp thuận.
Không có đăng ký hiến không đồng nghĩa với đồng ý hiến. Khi không có bằng chứng về ý chí của người đã chết, không thể xác định chắc chắn họ từng tự nguyện hiến. Việc người đại diện ký văn bản chỉ chứng minh ý chí của người đại diện, không chứng minh được nguyện vọng của chính người có bộ phận cơ thể được lấy. Quyền và thể xác của con người bị vi phạm nghiêm trọng nếu họ không có nguyện vọng hiến tạng nhưng vẫn bị lấy bởi sự đồng ý của một người khác.
Đối với người dưới 18 tuổi, nguy cơ càng nghiêm trọng vì trẻ chưa có đầy đủ năng lực tự quyết và có thể không có người bảo vệ quyền lợi độc lập..
Đề nghị sửa đổi:
Bỏ toàn bộ khoản 2 Điều 20. Chỉ được lấy bộ phận cơ thể của người từ đủ 18 tuổi khi có đăng ký hoặc văn bản đồng ý hiến hợp lệ được chính người đó xác lập khi còn sống. Không cho phép lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi khi chết não, chết tuần hoàn để hiến, kể cả khi có sự đồng ý của người đại diện. Để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho trẻ em.
Khoản 4 Điều 20 - Phương thức xác định nguyện vọng của người hiến
Kiến nghị:
Đề nghị không giao toàn bộ việc xác định phương thức chứng minh nguyện vọng hiến cho văn bản hướng dẫn của Chính phủ mà cần quy định rõ ngay trong Luật.
Đây là vấn đề trực tiếp liên quan đến quyền nhân thân và quyền tự quyết đối với thân thể, không chỉ là thủ tục hành chính. Nếu Luật không xác định rõ loại bằng chứng hợp lệ, người có quyền xác nhận, trách nhiệm kiểm chứng và hậu quả khi không đủ chứng cứ thì rất dễ phát sinh cách hiểu, cách áp dụng khác nhau.
Đề nghị sửa đổi:
Quy định ngay trong Luật rằng đăng ký hợp lệ hoặc văn bản đồng ý hiến do chính người có đủ năng lực hành vi dân sự xác lập, được xác thực và lưu trữ là căn cứ chứng minh sự đồng ý. Lời kể đơn phương, không có chứng cứ khách quan có thể kiểm tra, không đủ làm căn cứ lấy mô hoặc bộ phận cơ thể.
Điều 21 - Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn
Kiến nghị:
Đề nghị duy trì sự tham gia của chuyên gia giám định pháp y trong Hội đồng xác định chết não như quy định tại Điều 27 Luật năm 2006, đồng thời có thể bổ sung chuyên gia chẩn đoán hình ảnh theo yêu cầu chuyên môn.
Dự thảo đã quy định loại trừ người trực tiếp điều trị, vận động hiến hoặc tham gia lấy, ghép khỏi Hội đồng; đồng thời yêu cầu các thành viên kết luận độc lập. Đây là những quy định cần giữ. Tuy nhiên, cần bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập bên ngoài Hội đồng trong những trường hợp có nghi vấn hoặc xung đột lợi ích.
Đề nghị sửa đổi:
Xem xét duy trì sự tham gia của chuyên gia giám định pháp y theo Điều 27 Luật năm 2006, kết hợp các chuyên khoa phù hợp; bổ sung quy trình lưu trữ hồ sơ và cơ chế kiểm tra độc lập trong trường hợp nghi ngờ xung đột lợi ích hoặc sai sót; quy định trách nhiệm cụ thể của từng thành viên, làm rõ trách nhiệm cá nhân và chế tài đối với hành vi cố ý làm sai lệch kết luận chết não, chết tuần hoàn.
Điểm c khoản 2 Điều 27 và điểm đ khoản 3 Điều 28 - Ưu tiên ghép tạng cho thân nhân
Kiến nghị:
Đề nghị xem xét lại quy định ưu tiên ghép bộ phận cơ thể cho thân nhân người hiến sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, đặc biệt khi người hiến không có đăng ký hoặc văn bản đồng ý trước đó.
Dự thảo quy định quyền ưu tiên ghép cho người thân của người hiến sau khi chết và tiêu chí ưu tiên đối với thân nhân. Việc thân nhân có thể được hưởng quyền ưu tiên ghép tạng trong khi họ cũng là người được quyền quyết định đồng ý hiến thay có nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích. Điều này không có nghĩa mọi gia đình đều có động cơ vụ lợi, nhưng pháp luật phải phòng ngừa khả năng lợi ích của người đại diện ảnh hưởng đến quyết định về thân thể người khác.
Đề nghị sửa đổi:
Không gắn bất kỳ quyền lợi ưu tiên nào với quyết định đồng ý hiến thay cho người chưa có bằng chứng về sự tự nguyện. Chỉ xem xét quyền lợi của thân nhân sau khi tính hợp lệ của việc hiến đã được xác lập độc lập.
Điều 30 - Điều kiện lấy xác
Kiến nghị:
Điều 30 chỉ áp dụng cho người từ đủ 18 tuổi có đăng ký hoặc văn bản thể hiện nguyện vọng hiến xác nhưng đồng thời yêu cầu người đại diện đồng ý. Cần làm rõ trường hợp người hiến đã tự quyết định hợp lệ nhưng người đại diện phản đối; đồng thời phải ngăn nguy cơ giả mạo hoặc suy diễn ý chí hiến xác.
Đề nghị sửa đổi:
Chỉ lấy xác khi chính người từ đủ 18 tuổi đã đăng ký hiến hoặc có văn bản đồng ý hợp lệ khi còn sống. Người đại diện chỉ hỗ trợ xác minh và thực hiện thủ tục, không tự quyết định thay hoặc phủ nhận nguyện vọng hợp lệ; phải kiểm tra lịch sử thay đổi, hủy đăng ký, để tránh giả mạo hoặc áp dụng sai nguyện vọng.
Khoản 3 Điều 33 - Tư vấn, vận động khi người bệnh có khả năng chết não hoặc chết tuần hoàn
Kiến nghị:
Đề nghị bổ sung giới hạn và quy trình giám sát đối với hoạt động tư vấn, vận động hiến khi người bệnh mới được xác định có khả năng chết não hoặc chết tuần hoàn.
Việc tiếp xúc, vận động người đại diện trong hoàn cảnh gia đình đang chịu áp lực tâm lý rất lớn có thể ảnh hưởng đến tính tự nguyện của quyết định. Đặc biệt, không được coi việc gia đình được tư vấn hoặc đồng ý là bằng chứng thay thế nguyện vọng hiến của chính người bệnh.
Đề nghị sửa đổi:
Tách bạch hoạt động điều trị, xác định tử vong và vận động hiến. Chỉ thực hiện lấy mô, bộ phận cơ thể khi đã xác định tử vong theo đúng quy định và có đầy đủ căn cứ pháp lý về sự đồng ý hợp lệ của chính người hiến; không vận động lấy mô, bộ phận cơ thể để hiến từ người dưới 18 tuổi.
Nơi xử lý hiện tại:
Ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội
•
Tiếp nhận:
14:36 16/11/2026